Ontdekking

Virussen kunnen veranderen door mutaties en dat kan leiden tot het ontstaan van nieuwe varianten. We werken daarom hard om de natuurlijke evolutie van COVID-19 bij te houden en bestuderen de effectiviteit van de momenteel beschikbare vaccins tegen nieuwe, zorgwekkende varianten.

De natuurlijke evolutie van SARS-CoV-2: hoe de wetenschap reageert op deze uitdaging

Virussen, zoals SARS-CoV-2, veranderen voortdurend. Hierdoor kunnen nieuwe varianten van het virus ontstaan, waardoor het virus bijvoorbeeld minder ernstig wordt, gemakkelijker over te dragen wordt of waardoor de ernst van de ziekte juist toeneemt.

Studies hebben aangetoond dat de momenteel beschikbare vaccins een zekere mate van bescherming bieden tegen nieuwe varianten, maar er zijn meer studies nodig om het effect ervan volledig te begrijpen. Om de verspreiding en evolutie van nieuwe varianten volledig te doorgronden, is voortdurend toezicht nodig. Dit zal ons ook helpen om nieuwe strategieën voor te bereiden om virusmutaties of zelfs nieuwe virussen te overwinnen. Deskundigen zijn het erover eens dat de huidige wereldwijde introductie van vaccins niet mag worden vertraagd door de opkomst van deze nieuwe varianten, aangezien de geboden bescherming ruimschoots opweegt tegen de risico's van een mogelijke afname van de werkzaamheid.

De oorsprong van virusvarianten - is het SARS-CoV-2-virus ongebruikelijk?

Virusvarianten komen voort uit veranderingen van het erfelijk materiaal in het virus (mutaties), waardoor één of meer eigenschappen veranderd zijn. Deze veranderingen komen door natuurlijke processen en waren van te voren ook te verwachten.

Virussen met dergelijke mutaties worden varianten genoemd. Varianten kunnen tegelijkertijd meerdere mutaties hebben, zoals de SARS-CoV-2-varianten die zijn ontstaan in het Verenigd Koninkrijk, Zuid-Afrika en India.2

SARS-CoV-2-varianten verspreiden zich snel over de wereld en er wordt verwacht dat er nog veel meer zullen ontwikkelen. Deze varianten zullen voortdurend moeten worden geëvalueerd. Mutaties maken deel uit van de natuurlijke evolutie en hoewel een mutatie de ernst van de ziekte of de manier waarop het wordt overgedragen kan veranderen, zullen alleen de nieuwe varianten die zich sneller verspreiden, ervoor zorgen dat het virus beter kan overleven.

Sinds begin maart zijn er drie wereldwijde zorgwekkende varianten, genoemd naar het land waar ze voor het eerst werden geïdentificeerd. De Alfa- ('Britse', B.1.1.7), Bèta- ('Zuid-Afrikaanse', B.1.351) en Gamma- ('Braziliaanse', P.1) varianten hebben mutaties waarvan wordt aangenomen dat ze gemakkelijker overdraagbaar zijn. Er zijn ook signalen dat de Alfa-variant mogelijk leidt tot een hoger sterfterisico dan het orginele SARS-CoV-2.

Volgende stappen

Er zijn aanwijzingen dat de beschikbare COVID-19-vaccins nog steeds een beschermende immuunrespons kunnen geven tegen de nieuwe varianten die tot nu toe bekend zijn, maar het niveau van de werkzaamheid, vooral tegen ernstige ziekte, moet nog worden vastgesteld.3 Wijzigingen in vaccins kunnen worden aangebracht om nieuwe varianten aan te pakken.

Implicaties van de opkomende SARS-CoV-2-varianten op de werkzaamheid van de COVID-19 monoklonale antilichamen

Terwijl vaccins het immuunsysteem trainen om een toekomstige infectie te bestrijden, bootsen monoklonale antilichamen natuurlijk ontwikkelde antilichamen na om de SARS-CoV-2-infectie onmiddellijk te neutraliseren.

De mutaties in de opkomende varianten van SARS-CoV-2 kunnen deze in staat stellen te ontsnappen aan de werking van deze therapeutische interventies, die het virus neutraliseren in verschillende niet-overlappende neutralisatie-epitopen. Het risico dat de combinatie zijn werkzaamheid verliest is aanzienlijk lager, aangezien het virus op meerdere locaties zou moeten muteren om aan de werking van beide antilichamen te ontsnappen.4,5 Net als bij de vaccins is voortdurende bewaking van SARS-CoV-2 de beste aanpak om hun succes en de noodzaak van evolutie naar nieuwe en verbeterde combinaties te verzekeren.

Virale vector-technologie

Het COVID-19-vaccin van AstraZeneca is een viraal vectorvaccin, waarbij de genetische code van één van de oppervlakte-eiwitten van het coronavirus, het spike-eiwit, wordt ingebracht in een aangepast (gemodificeerd) verkoudheidsvirus, een adenovirus. Het adenovirus is genetisch veranderd, waardoor de genetische code waarmee het normaal zou kunnen vermenigvuldigen, is uitgeschakeld. In plaats daarvan wordt de genetische code van het coronavirus-spike-eiwit ingebracht. Het gemodificeerde verkoudheidsvirus dient dus als een drager van de genetische code van het spike-eiwit.

Na vaccinatie wordt het oppervlakte-spike-eiwit gemaakt in de lichaamscellen, waardoor het immuunsysteem wordt voorbereid om het virus aan te vallen als iemand later besmet raakt met het coronavirus.

Vaccins met virale vectoren zijn gedurende vele jaren in klinisch onderzoek getest bij verschillende ziektes, zoals ebola, prostaatkanker, MERS, malaria, tuberculose en griep.

Technologie
 
Referenties

1. Grubaugh ND, Petrone ME, Holmes EC. Why we shouldn’t worry when a virus mutates during disease outbreaks. Nat Microbiol. 2020;5:529-530

2. Davies NG, et al. Estimated transmissibility and severity of novel SARS-CoV-2 Variant of Concern 202012/01 in England [online voor druk op 26 december 2020] Beschikbaar op: https://doi.org/10.1101/2020.12.24.20248822 (geraadpleegd in januari 2021)

3. Wise J. Covid-19: New coronavirus variant is identified in UK. BMJ. 2020;371:m4857. Beschikbaar op: https://doi.org/10.1136/bmj.m4857 (geraadpleegd in februari 2021)

4. Cohen MS. Monoclonal Antibodies to Disrupt Progression of Early Covid-19 Infection. N Engl J Med. 2021;384:289–291

5. AstraZeneca. Phase III Double-blind, Placebo-controlled Study of AZD7442 for Post-Exposure Prophylaxis of COVID-19 in Adults (STORM CHASER). ClinicalTrials.gov website. Beschikbaar op: https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04625972 (geraadpleegd in februari 2021)

Wat het werkzaamheidspercentage van een vaccin eigenlijk betekent

 

Loading......